Kangoeroewonen: vergeet

Kangoeroewonen

Geschreven door Renaud Chaudoir op 8 januari 2019

Vergeet 'de regeltjes' niet

Vroeger was het de normaalste zaak ter wereld dat er meerdere generaties onder één dak woonden. Als ze zorgbehoevend werden, trokken opa en oma gewoon bij hun kinderen in. Vandaag bestaat daar een moderne variant op: kangoeroewonen, in een daarvoor speciaal voorziene kangoeroewoning. Wettelijk gezien zijn de zaken er helaas niet eenvoudiger op geworden. Wie anno 2019 zijn huis in verschillende ‘wooneenheden’ opdeelt, moet daarvoor namelijk een vergunning aanvragen, zelfs als hij geen verbouwingswerken uitvoert. Voor kangoeroewoningen geldt er weliswaar een uitzondering, maar wanneer valt je huis onder die categorie? Een woordje uitleg over de wettelijke regels.

Kangoeroewonen: vergeet 'de regeltjes' niet

Wat is kangoeroewonen?

De term kangoeroewonen duikt de laatste jaren almaar vaker op. Net als kangoeroes die hun jongen beschermen in hun buidel, beschikt een kangoeroewoning over een tweede, aparte wooneenheid. Daar is plaats voor een of meerdere ouderen, die er onder de hoede van een familielid en diens gezin wonen. Een kangoeroewoning biedt alle betrokkenen voldoende privacy, maar versterkt ook de familiebanden. Zo kan de inwonende ouder, oom of tante op je kinderen letten of inspringen bij het huishouden. Voor alle betrokkenen is dat een haalbare en betaalbare vorm van wonen. Belangrijk: de sleutel tot succesvol kangoeroewonen is wederzijds respect tussen alle betrokkenen.

Vergunning nodig?

Als een woning opgedeeld wordt in verschillende wooneenheden, dan moet je daar in principe een vergunning voor aanvragen, zelfs als er geen noemenswaardige verbouwingen voorzien zijn. Die regel is in het leven geroepen om huisjesmelkerij te vermijden. Voor kangoeroewonen – of officieel: zorgwonen – heeft de wetgever evenwel een uitzondering voorzien.

De belangrijkste voorwaarde daarbij is dat de verbouwing of herinrichting tot een zorgwoning binnen het bestaande bouwvolume gebeurt. In dat geval is er geen vergunningsplicht, maar meldingsplicht. De gemeente registreert je kangoeroewoning dan als ’zorgwoning’ in het rijksregister.

Wordt je woning bij de omvorming tot zorgwoning wel uitgebreid, dan heb je toch een omgevingsvergunning (de vroegere stedenbouwkundige vergunning) nodig.

Eén geheel

Een belangrijke voorwaarde om je woning als zorg- of kangoeroewoning te laten registreren, is dat de hoofd- en bijwoning fysiek één geheel vormen. Dat betekent dus onder meer: één huisnummer en één deurbel.

Ook moet de kangoeroewoning in zijn geheel op naam van dezelfde eigenaar staan. Willen de inwonende ouderen financieel een bijdrage leveren, dan moet er een andere oplossing gezocht worden. Zo kunnen ze een schenking doen om de woning om te bouwen tot kangoeroewoning. Of ze kunnen voor een deel (bijvoorbeeld een derde) mede-eigenaar van de woning worden. Dat betekent dat ze voor dat percentage mede-eigenaar worden van het volledige gebouw, ook van het gedeelte waar de kinderen wonen.  Een kangoeroewoning in delen verkopen of apart wegschenken is niet mogelijk.

Ingewikkelde puzzel

Dat mede-eigenaarschap kan na het overlijden van een inwonende ouder tot complexe situaties leiden, zeker als er meerdere kinderen erfgenaam zijn. Het deel van de overleden ouder moet namelijk verdeeld worden onder alle kinderen. Als een van hen eist dat de woning daarvoor verkocht wordt, staat het gezin dat in de kangoeroewoning woont plots op straat. Dat kan tot heel wat problemen en ruzies leiden.

Om dat te vermijden is het verstandig om als inwonende ouder een testament op te stellen waarin je jouw deel toewijst aan het kind met wie je samenwoont. Let wel op: als al je kinderen evenveel moeten erven, dan moet je over voldoende bezittingen beschikken om de anderen te compenseren. Ook bij giften loert dit risico trouwens om de hoek.

Complexe fiscaliteit

Daarnaast heeft kangoeroewonen ook fiscale gevolgen. Ook al ben je honderd procent eigenaar van de zorgwoning, fiscaal wordt je woning niet meer volledig als jouw eigen woning beschouwd. Het gedeelte van het kadastraal inkomen dat betrekking heeft op het zorggedeelte, moet je dan op je belastingaangifte apart aangeven. Je zult hierop belastingen moeten betalen zoals op een tweede woning.

Ten slotte zorgt een kangoeroewoning ook voor puzzelwerk bij het aangeven van je hypothecaire lening op je belastingaangifte. De aflossingen moet namelijk gesplitst worden in een gedeelte dat op de eigen woning slaat en een deel dat betrekking heeft op de zorgwoning. Enkel de aflossing van dat tweede deel komt in aanmerking voor de belastingvermindering voor langetermijnsparen.

Lexicon