verwarming huis

Kies je voor een warmtepomp, mazout of toch maar een gasketel?

Geschreven door Renaud Chaudoir op 25 september 2018

Als je een woning bouwt of grondig renoveert, is de verwarming kiezen een van de belangrijkste knopen die je moet doorhakken. Vandaag zetten almaar meer mensen in op duurzame energie door te investeren in een warmtepomp, maar ondertussen blijven goedkopere, traditionele alternatieven als aardgas en stookolie (mazout) populair. Wat anno 2018 dan de verstandigste keuze is voor je verwarming? Goeie vraag! Lees hier wat je zeker moet weten.

verwarming huis

Verwarmen met mazout

Wie kiest voor mazout (of stookolie), kiest voor een fossiele brandstof die wordt afgeleid van ruwe aardolie. In vergelijking met de initiële investering die een warmtepomp vergt, is mazout een relatief goedkope verwarmingsmethode. Wanneer je je mazouttank precies laat bijvullen, bepaal je volledig zelf. Bovendien ben je na een bestelling niet gebonden aan een leverancier. Zodoende kun je de tarieven in het oog houden en bestellen wanneer en bij wie jou het voordeligst uitkomt.

Om te verwarmen op mazout heb je wel voldoende ruimte nodig, want je moet de brandstof zelf zien te stockeren in een ondergrondse of bovengrondse mazouttank. Die is gemaakt van kunststof of metaal en wordt soms ingekapseld in prefabbeton. Je moet de tank laten keuren door een erkend technicus voor het eerste gebruik en daarna jaarlijks.

Echt milieuvriendelijk is mazout jammer genoeg niet – bij de verbranding van stookolie komen er onvermijdelijk schadelijke gassen vrij – al bestaat er tegenwoordig ook ‘groene mazout’ die een kleinere impact heeft op het milieu en minder zwavel bevat.

Verwarmen met aardgas

Ook centrale verwarming op aardgas is wijdverspreid in België. Aardgas is een mengsel van lichte koolwaterstoffen (vooral methaan) en kleinere hoeveelheden stikstof, zuurstof en kooldioxide. Het grote voordeel ten opzichte van verwarmen met stookolie, is dat je aardgas niet zelf hoeft te stockeren. De brandstof is bovendien een stuk milieuvriendelijker dan stookolie. Toch is en blijft aardgas net als stookolie een fossiele brandstof, en komen er bij de verbranding eveneens schadelijke stoffen vrij. Bovendien is aardgas ontvlambaar en ben je als consument sterk afhankelijk van gasleveranciers en hun prijsbeleid. Ten slotte is je verwarmingsketel regelmatig laten controleren en onderhouden verplicht.

Wat is een warmtepomp?

De warmtepomp is een milieuvriendelijk alternatief voor traditionele verwarmingsinstallaties op stookolie of aardgas. De eerste warmtepompen doken al op aan het einde van de jaren 70, maar toch vindt de warmtepomp pas nu stilaan haar ingang als ecologisch verwarmingssysteem voor woningen. Een warmtepomp kost een aardige duit, zeker in vergelijking met de installatie van een mazouttank of gasketel, maar eenmaal geïnstalleerd levert ze je niets dan gratis energie op. Zelf verbruikt een warmtepomp natuurlijk ook energie, maar die kun je eveneens gratis verkrijgen door je zonnepanelen eraan te koppelen.

Zo werkt het

Een warmtepomp bestaat uit een circuit dat gevuld is met koelvloeistof. Die vloeistof neemt warmte uit haar omgeving (de lucht, het water of de bodem) op en geeft die, nadat de warmtepomp ze extra heeft opgewarmd, terug af via de verwarmingsinstallatie in je woning.

Om de ideale temperatuur te bereiken, passeert de koelvloeistof door vier toestellen:

  • De verdamper: de koelvloeistof neemt warmte op uit de bodem, het water of de lucht en wordt vervolgens omgezet in damp.
  • De compressor perst de warme, nu gasvormige koelvloeistof samen, zodat de druk en dus ook de temperatuur van de damp stijgen.
  • In de condensor beginnen de warme dampen van de koelvloeistof te circuleren. Zodra de dampen in contact komen met de koude lucht van je woning (of het koude water in de radiatoren) geven ze hun warmte af en worden de dampen opnieuw vloeibaar.
  • Het expansieventiel: zodra de koelvloeistof weer koud en vloeibaar is, passeert ze langs het expansieventiel dat haar druk doet verlagen. Nu is de vloeistof klaar voor een nieuwe ronde.

De verschillende soorten warmtepompen

De ene warmtepomp is de andere niet. De verschillende soorten warmtepompen worden ingedeeld volgens de warmtebron die ze gebruiken en volgens het afgiftesysteem waarmee ze de woning opwarmen.

Warmtepompen volgens warmtebron

  • Een geothermische warmtepomp neemt warmte op uit de bodem. Ook voor deze verwarmingsmethode heb je wel een stukje tuin nodig waarin je de horizontale of verticale captatienetten (die de warmte opvangen) ondergronds kunt installeren. Bovendien is het afgeraden om boven de netten een terras of tuinhuis te plaatsen.
  • Een hydrothermische warmtepomp wordt minder gebruikt voor woningen en eerder voor industriële doeleinden. Ze gebruikt de warmte die in water in de natuur (meren, rivieren, grondwater) voorkomt.
  • Een aerothermische warmtepomp haalt haar aanvoerwarmte uit de buitenlucht.

Warmtepompen volgens afgiftesysteem

  • Een lucht/lucht-warmtepomp geeft de warmte van haar koelvloeistof rechtstreeks af aan de lucht in de woning. Dat doet ze met behulp van ventilo-convectoren die op verschillende plaatsen in de woning zijn geïnstalleerd.
  • Lucht/water- en grond/water-warmtepompen geven hun warmte niet rechtstreeks af aan de lucht, maar aan water dat door een verwarmingscircuit loopt. Eenmaal warm, circuleert het water vervolgens door LTV-radiatoren of, in geval van vloerverwarming, door een buizensysteem in de vloer.
  • Bij een grond/grond-warmtepomp circuleert er geen water, maar koelvloeistof. Die geeft haar warmte af via de vloer van de woning.

Hybride verwarmingsoplossingen bestaan ook!

Kiezen is verliezen, of zo lijken almaar meer (ver)bouwers toch te redeneren. In plaats van ofwel voor mazout of aardgas, ofwel voor een warmtepomp te kiezen, opteren zij voor de gulden middenweg door een hybride verwarmingsoplossing te installeren. Dat wil zeggen: ze combineren een bescheiden warmtepomp met een traditionele vorm van verwarming die alleen bijspringt wanneer het écht nodig is. 

Is het einde van het gas- en stookolietijdperk in zicht?

Tegen 2021 wil de Vlaamse regering de verkoop en het gebruik van gas- en stookolieketels volledig aan banden hebben gelegd. Hoe ze dat precies hoopt te zullen klaarspelen is nog niet bekend, maar dat er concrete maatregelen op komst zijn, staat wel degelijk vast. Vandaag nog volop investeren in een verwarmingsinstallatie op aardgas of stookolie, is met andere woorden niet meer aangewezen. Je kiest dus beter voor een hybride oplossing (de stap naar een volwaardige warmtepomp is dan later gemakkelijker gezet) of resoluut voor een oplossing met warmtepomp.

Premie voor je warmtepomp

Ga je binnenkort bouwen of verbouwen en kies je voor een warmtepomp? Slimme keuze! Check snel of je in aanmerking komt voor een premie.

Lexicon