Stekke Fraas - het architectenbureau voor de burger

Stekke + Fraas: Het architectenbureau voor de burger

Geschreven door Marie Pok op 10 maart 2014

Een mensgerichte architectuur, dat is het uitgangspunt van het architectenduo François Stekke en Serge Fraas. De energieprestatie boosten, het afzien van het formele en bouwen op een betaalbare manier: Dat zijn de waarden van dit architectenbureau, maar ook van alle bouwondernemers die zich bewust zijn van de uitdagingen voor de stad van morgen.

Stekke Fraas - het architectenbureau voor de burgerHet is net deze maatschappelijke dimensie die de jury van The Blue House-prijs 2013 aanspraak en overtuigde in de inzending van het architectenbureau Stekke + Fraas: 29 passieve en lage energie appartementen die gebouwd worden zonder tussenkomst van een externe ontwikkelaar. Het doel? Betaalbare woningen in Brussel (tussen -20% en -30% van de marktprijs) mogelijk maken door zich te richten op de sociale en intergenerationele diversiteit en het bevorderen van milieuvriendelijke constructies. De financiële regeling werd bedacht met een ingenieuze creativiteit dat een controlemechanisme omvat voor de haalbaarheid en eventuele exit-strategie van het project.

 

De betrokkenheid van alle toekomstige eigenaars, de fysieke deelname in bepaalde fasen van het project, de dagelijkse communicatie en beheer en de integratie van verschillende kantoren en verenigingen in het leven van de bewoners hebben het sociale karakter van het project vanaf het begin van de ontwikkeling versterkt. De kwaliteit van de huisvesting is echter niet verloren gegaan aan deze idealen. Zo zijn er architectonische oplossingen gevonden die aan de eisen van alle partijen voldoen. De doorgangen zijn ingericht als aangename ruimtes, de terrassen, een zaal, een wasruimte en een gemeenschappelijke tuin, verzachten de dagelijkse sleur in deze, in het daglicht badende, appartementen.

Een ecologisch architectenbureau dat bovendien pragmatisch is

Het formalisme, de kleine geneugten van de architectuur, is niet aan hen besteed. De tandem Stekke+Fraas is eerder het pragmatische type. Eenvoudig en functioneel, architectuur waarbij gekozen wordt om het natuurlijke licht een prominente plaats te geven, wat de garantie is voor een ongekende levenskwaliteit. "We duwen de groene kant zo veel mogelijk door", vertel Serge Fraas, de woordvoerder van de tandem. "Wat uiteraard leidt tot een hogere kostprijs, die niet iedereen zich kan veroorloven. Bovendien vergt bouwen op een duurzame en toegankelijke manier soms meer tijd, door het aanvragen van de premies bijvoorbeeld. Ook hier geldt dat niet iedereen zich de luxe van het wachten kan veroorloven. In dat geval moet je consequente en realistische beslissingen nemen."

"Het" co-housing architectenbureau

Het project Brutopia in Vorst leverde hen het label van specialist in “co-housing" op. Onlangs werd het kantoor in opdracht van twee kandidaten voor zelfbouw, waarvan het ene in Gent en het andere in Vorst, gemandateerd. "We hebben een werkmethode op punt gezet ter begeleiding en advisering van de kandidaten, maar we hebben onze interventie bewust beperkt tot het architectonische. We willen niet de rol van de coach overnemen, die nodig is voor de goede werking."

Architectuur op mensenmaat

Het bureau bestaat nog steeds, en volledig bewust, uit een team van 4 medewerkers. De 2 architect-oprichters die nog steeds hun plezier halen uit “het ontrollen van een vel kalkpapier” en bij het concept van de projecten betrokken zijn. Er heerst in hun studio een low-tech, bijna ambachtelijk, sfeertje tussen de kartonnen maquettes en stalen van de werven. En zeggen dat deze twee hun carrière als jonge, concurrerende, stagiaires in hetzelfde kantoor zijn begonnen. Maar een paar potloodstrepen later sloeg hun rivaliteit om in een ongekende medeplichtigheid.

Van particulier naar publiek?

Sinds het begin van hun samenwerking in 2000, hebben ze zich voornamelijk beperkt tot de particuliere markt: renovaties, woningbouw, eengezinswoningen, lofts... Tegenwoordig, in consortium met andere bureaus, nemen ze deel aan open wedstrijden, waaronder de wedstrijd voor de bouw van een school, een onderwerp dat hun maatschappelijke bewustzijn triggert. De ervaring althans.

De uitdaging van Brussel

Maar architectuur is niet de enige drijfveer. "De echte uitdaging, in Brussel, is om een oplossing te vinden voor de onvermijdelijke stadsverdichting. Wij zetten nieuwe gebouwen neer, maar zijn in de essentie uitgedaagd door de problematiek van de renovatie van bestaande gebouwen. Dat is de echte uitdaging van de toekomst."

 

stekke + fraas, architecten
Wielemans Ceuppenslaan, 45 / 5
1190 Brussel
+32 2 648 49 35

www.stekkeplusfraas.be

 

 

Samen in de stad

Als project waarvan de idealen het sociale en het milieu weten te combineren, wist Brutopia de jury van The Blue House te overtuigen de oplossing te bieden voor toekomstige generaties.

 

Een honderdtal meter van Wiels wordt de gevel, geheel bedekt met aluminium, opgemerkt door enkele voorbijgangers. Een gevel die een innovatief project bekleedt. Niet door zijn vorm, wel door het zeer specifieke doel dat deze vijftien mannen en vrouwen, die het project hebben gedragen, voor ogen hadden. Wat ze wilden? Een duurzame en ecologische habitat, een collectieve en verantwoorde levenswijze die verbonden is met een frisse en stedelijke mobiliteit.

Stekke Fraas Brutopia

Architectenbureau Stekke+Fraas: van droom naar werkelijkheid

Het architectenbureau Stekke + Fraas verwezenlijkte de, architectonische, dromen van de toekomstige eigenaars. Het terrein waarop Brutopia gevestigd is, bestaat uit twee nieuwe volumes verbonden door een grote gemeenschappelijke tuin van 757m².

 

Beide units zijn voorzien van 29 appartementen (27 passieve en 2 lage energie), enkele kantoren (waaronder de kantoren van het architectuurbureau Stekke + Fraas en een energie-loket) en een dagcentrum voor de ouderen van de wijk.

Stekke Fraas Brutopia keuken

Het groot zien... met minder vierkante meters

De collectieve grondverwerving, het gemeenschappelijk bouwen zonder promotor, de gegroepeerde aankoop van persoonlijke afwerkingsmaterialen (keuken, badkamer, ...) en het gebruik van eigen kracht hebben hen toegestaan prijzen te verlagen met 20 tot 30%. Vanaf het begin is er gekozen voor verschillende types appartementen, waarbij de prijzen variëren volgens de oppervlakten, de situatie en de afwerking.

 

Trappen met rechtstreekse toegang tot de gemeenschappelijke tuin, bepaalde afmetingen van de terrassen en overdekte parkeerplaatsen kunnen als optie genomen worden.

 

Voor de berekening van de oppervlakten van de appartementen, zijn de architecten erin geslaagd de toekomstige eigenaars aan te tonen dat de dezelfde ruimtelijke kwaliteit kan bereikt worden, hoe paradoxaal het ook moge klinken, met minder vierkante meters per woning.

Milieukwaliteit zonder high-tech

Dankzij een hele reeks maatregelen, heeft het project in 2009 de prijs voor het meest voorbeeldige gebouw, een prijs die wordt uitgegeven door het Brussels Hoofdstedelijk gewest, binnengehaald. Aanpassingen als bodemsanering, recuperatie van regenwater (inclusief op het dak van het nabijgelegen sportcentrum), driedubbele beglazing, zonnepanelen en andere maatregelen hebben bijgedragen om het energieverbruik van de verwarming tot 28 kWh/m² te verminderen.

Stekke Fraas keuken

Het is echter niet de technologie die deze jonge architecten drijft. Zij keerden er net van terug, zich bewust van de hoge kosten en beperkingen van de apparatuur, die ze nog als ‘onaangepast’ beschouwen. "Wat ons interesseert is de hoge milieukwaliteit zonder high-tech" vat Serge Fraas samen. Brutopia is, als voorbeeldig gebouw, hier een duidelijke illustratie van.

 

Black box: een verwezenlijking van het architectenbureau Stekke+Fraas

Met een reeks speelse en dynamische openingen, speelt dit huis met het natuurlijke licht en is er interactie met de omgeving. Dit vrij grote project, werd opgezet in een nieuwbouw op een zeer breed terrein in een bebost gebied bestaande uit vier slaapkamers, twee badkamers, een bibliotheek, een dubbele garage... Tussen de bomen zien we een zeer compact volume, bedekt met gekleurde lariks waarvan de patina naar het zwarte neigt.

Stekke Fraas Black Box

Stekke Fraas Black Box keuken

Bouwvergunningen

De echte uitdaging van dit project was om de vergunning te krijgen. Het platte dak was namelijk niet toegestaan op het terrein. Het was een kwestie om door de energieprestatie van dit compacte gebouw, waarvan het ontwerp wordt bepaald door de bestemming, de relevantie aan te tonen.

 

Langs de straatkant, die noordelijk gericht is, wordt het lawaai buitengehouden door de gesloten gevel. De zuidelijk gerichte tuinkant daarentegen, geniet van grote raampartijen.

Stekke Fraas licht

Stekke Fraas natuurlijke lichtinval

Het licht

De voorgesneden houtskeletbouw werd ter plaatse gemonteerd en er werd ongeveer 20 cm aan isolatie tussen de wanden gespoten. Dit resulteert in een lage energie woning met vier gevels waarvan de woonruimtes uitgeven op de tuin.

 

Het belangrijkste voordeel van dit huis zit in de overvloed aan natuurlijk licht.

 

Bovendien geniet het interieur, naast het daglicht van de glazen achterzijde van het huis, van de natuurlijke verlichting afkomstig van een centrale erker boven de trap. Deze erker is dan ook het kloppende hart van het huis, waarrond het hele leven van het huis georganiseerd is. 

 

Lexicon